Trafficking II

από Κλάρα Λ.

Η αντιμετώπιση ενός φαινομένου όπως αυτού του trafficking δεν μπορεί παρά να κινείται σπειροειδώς, δηλαδή επανεξετάζοντας τα συμπεράσματα που κάθε φορά συνάγονται. Προς αυτή την κατεύθυνση κινούνται και αυτά τα αδόμητα κείμενα. Το ζητούμενο είναι να αποκατασταθεί το trafficking ως ζήτημα πολιτικό. Η εμπορία γυναικών συμβαίνει στην ελλάδα ήδη από τη δεκαετία του ’80, αλλά αντιμετωπίζεται κατά το μάλλον μ’ έναν τρόπο φιλανθρωπικό. Δεν είναι μόνο μερική αυτή η αντιμετώπιση, επιπλέον συγκαλύπτει τη ρίζα του φαινομένου και αποσιωπά τις προεκτάσεις του. Ο χαρακτήρας του εφόσον αποκωδικοποιηθεί, αποκαλύπτει το χαρακτήρα της κοινωνίας μέσα στην οποία εμφανίστηκε και δομήθηκε καθώς και τη διαλεκτική σχέση ανάμεσα στα δύο πεδία. Αποκαλύπτει επίσης το ρόλο των δρώντων υποκειμένων που κινούν μια ιστορία σκοτεινή και επανασυνθέτει, μες απ’ τα συντρίμμια που αφήνουν, την ταυτότητά τους.

Η παραδοσιακή πορνεία στην ελλάδα μέχρι το 1980 κηδεμονευόταν από το κράτος. Στα Βούρλα (1) μάζευε η αστυνομία τις πόρνες του δρόμου και όχι μόνο αυτές. Οποιαδήποτε γυναίκα παρέκκλινε από τη στερεοτυπική παραδεδομένη συμπεριφορά, εγκλειόταν σε οίκους ανοχής οι οποίοι λειτουργούσαν ως τόποι σωφρονισμού. Ανυπάκουα και ατίθασα νεαρά κορίτσια, κορίτσια που δεν περνούσαν τις εξετάσεις παρθενίας καταδικάζονταν στην πορνεία εν είδει εναλλακτικής ποινής.(2) Σε εφημερίδα του 1930 είναι γραμμένα τα εξής: «Αν ήταν ένα ζευγάρι ερωτευμένο, η γυναίκα κινδύνευε να κλειστεί και σε οίκο ανοχής, αν ο γιατρός διαπίστωνε στην εξέταση την έλλειψης μιας ανατομικής λεπτομέρειας επάνω στην οποία είχε τοποθετήσει την ηθική υπόσταση των κοριτσιών μας η κοινωνική αντίληψη της εποχής εκείνης – του παρθενικού υμένα» (3). Μοτίβα που έλκουν την καταγωγή τους από τότε που η ιστορία γραφόταν με μύθους. Οι γυναίκες που περνούν τα όρια, τιμωρούνται. Όρια κοινωνικά, ψυχολογικά, συναισθηματικά, όρια που γράφονται στο χώμα. Οι γυναίκες που διαβαίνουν τα σύνορα, τιμωρούνται. Τα τείχη της ιστορίας απειλούν όποια διαπράξει την ύβρη.

Η παράβαση της γυναικείας σεξουαλικότητας στη στενότητα με την οποία οριζόταν κοινωνικά, συνεπαγόταν την ανάλογη πειθάρχηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε μια πρώιμα φουκωική εκδοχή της, η εξουσία (σε κάθε της μορφή) δεν χαλιναγωγούσε τη σεξουαλική δραστηριότητα. Την κατέστελλε θετικά κανονικοποιώντας την. Το πρόβλημα δεν ήταν το σεξ, το πρόβλημα ήταν πως οι γυναίκες δεν έπρεπε να τα κάνουν αυτά. Αν ήθελαν να τα κάνουν θα γίνονταν πόρνες γιατί αυτός ήταν ένας από τους κοινωνικούς ρόλους για τον οποίο θα μπορούσαν να προοριστούν. Το σκάνδαλο δεν ήταν η πράξη καθαυτή, αλλά η παράβαση. Για ακόμη μία φορά ο χαρακτήρας του παραδείγματος δεν είναι ηθικολογικός αλλά κοινωνικός και πολιτικός.

Η γυναίκα αλλοδαπή είναι ένα υβρίδιο για το κοινωνικό σώμα, μια υπέρβαση των ορίων του. Εφόσον δεν μπορεί να απορροφηθεί από αυτό, γιατί οι ιδιότητες της δεν προσομοιώνονται, γιατί σε όλα τα δίπολα που τακτοποιούν το κοινωνικό σώμα κατασκευάζοντας ταυτότητες ( άνδρας/ γυναίκα, εντόπια/ ξένη, αφέντης/ δούλα, εργάτρια/ άνεργη, πλούσια/ φτωχή και άλλα πολλά) παίρνει αρνητικό πρόσημο, παίρνει τη θέση του κυριαρχούμενου, του μη κανονικού του έκ- νομου, θα τιμωρηθεί. Σε μια κοινωνία που καταφάσκει στις ιεραρχίες της όποιος αποτελεί εύκολη λεία, θα κατασπαραχθεί.

Η κατάφαση σε μια ιεραρχία δεν είναι ανάγκη να είναι ενεργητική. Η αποσιώπηση, η υποβάθμισή της ως δευτερεύουσας, η συστηματική υπονόμευση της κεντρικότητάς της, η από- πολιτικοποίησή της, η περιθωριοποίηση της ενασχόλησης με αυτήν ως γραφικής, είναι εξίσου αποτελεσματικές στρατηγικές. Η ανάγνωση ενός συμπαγούς σχήματος μπάτσος- βιασμός- αλλοδαπή που συμπυκνώνει όλα τα φαντασιακά ενός χώρου ανταγωνιστικού στο υπάρχον είναι μυωπική αν αρκείται σ’ αυτά τα εξωτερικά στοιχεία. Γιατί χρειάστηκε να ανέλθει ένα αυτονόητο ζήτημα στον κανόνα της κριτικής μόνο όταν παγιώθηκε σ’ ένα μοντέλο βίας που καταγγέλει και ο πιο συντηρητικός χώρος;

Μια πρωταρχική απάντηση θα βρούμε στον καθρέφτη του ανταγωνιστικού αυτού ρεύματος, στον τρόπο που βλέπει τον εαυτό του. Ο δυναμισμός και η διεκδικητικότητα προσλαμβάνονται ως τέτοιοι όταν επενδύονται μ’ ένα μανδύα ‘αρσενικό’ και προτάσσονται κεντρικά ως ποιότητες, ως συμπεριφορές, ως εχέγγυα επαναστατικότητας, τελικά ως αξίες και κοσμοθεωρία, κάπως ανάλογα με τα κριτήρια και τους ρυθμούς του πολιτισμού που πριμοδοτεί τον ανταγωνισμό και την κυριαρχία ανθρώπου από άνθρωπο. Το ‘θηλυκό’ ενοχοποιήθηκε ακόμη μια φορά (ως παθητικό, συγκαταβατικό, αδύναμο, ευσυγκίνητο, αναξιόπιστο) στο λόγο και την πράξη με τέτοιο τρόπο που στο κινητό πεδίο σχέσεων που είναι η εξουσία μια στρατηγική αντίστασης έγινε και γίνεται στρατηγική εξουσίας. Να ανανεώσουμε τα αναλυτικά μας σχήματα και τα ερμηνευτικά μας εργαλεία σημαίνει πολλά πράγματα. Ένα απ’ αυτά είναι να αποδομήσουμε τα δίπολα που συντηρούν μια κατάσταση πραγμάτων και έχουν μολύνει την κουλτούρα μας.

Η εμπορία γυναικών δεν θα συνέβαινε με την ίδια δυναμική έτσι κι αλλιώς – αυτά τα λένε οι απολογητές του συστήματος. Στις χώρες που το γυναικείο ζήτημα είναι κεντρικό και δυναμικό, το ρεύμα της εμπορίας γυναικών περιορίστηκε.(4) Η ελλάδα είναι η τρίτη δύναμη σ’ αυτή τη βιομηχανία και αυτή η σειρά επιμερίζει ευθύνες. Το trafficking συμβαίνει γιατί υπάρχει το έδαφος να συμβεί, γιατί αφήνουμε να συμβεί. Και όσο ένας χώρος αντίστασης ανακυκλώνει τους μάτσο κώδικές του, συνηγορεί στην ύπαρξή του.

Σημειώσεις :

episfaleia
#4 Επισφάλεια;
(σε PDF)

Sergio
#3 Μια νύχτα με τον Sergio στη Ρώμη
(σε PDF)

Feminismos
#2 Ο εργατίστικος φεμινισμός στην Ιταλία του '70
(σε PDF)

Energeia
#1 Κατανονωντας το ενεργειακό ζήτημα
(σε PDF)

Metanstasteush
#3 Η μετανάστευση και οι αγώνες της
(σε PDF)

Metanstasteush
#2 Από τον ιταλικό Εργατισμό (Operaismo) στον «Αυτόνομο Μαρξισμό»
(σε PDF)

Metanstasteush
#1 Τα θέλουμε όλα!
(σε PDF)

Η συνέλευση της συντακτικής ομάδας του Black Out συναντιέται κάθε τετάρτη στην κατάληψη φάμπρικα Υφανέτ Ομήρου & Περδίκα (Κάτω Τούμπα) Θεσσαλονίκη