Σαμποτάζ στη Θεσσαλονίκη Δρόμοι των τραγουδιών και των εργολάβων

Ταξίδι στην ιστορική εξέλιξη των μεγάλων έργων στη Θεσσαλονίκη

από χάρης

«Σε εθνικό εργοτάξιο έχουν ήδη αρχίσει να μετατρέπονται οι δρόμοι της Θεσσαλονίκης στην οποία πέφτει το βάρος του κυβερνητικού ενδιαφέροντος για έργα υποδομών. Σε 3 δισ. ευρώ θα φτάσει το κόστος των μεγάλων έργων που έχουν ξεκινήσει ή δρομολογούνται στη Θεσσαλονίκη με αιχμές το μετρό, την υποθαλάσσια αρτηρία, την αναβάθμιση του αεροδρομίου και τους νέους οδικούς άξονες.»
Τεχνογράφημα τεύχος 321 Δεκέμβριος 2006

Ταξίδι στην ιστορική εξέλιξη των μεγάλων έργων στη Θεσσαλονίκη

Το ταξίδι αυτό θα μπορούσε να αρχίζει με ένα «Μια φορά κι ένα καιρό…» για να περάσει στο χρόνο του μύθου ή όπως θα ‘λεγε κι ένας σεφαραδίτης ποιητής, στο χρόνο των ονείρων. Είναι η ιστορία ενός «μελοποιημένου» ταξιδιού, που αρχίζει στη Θεσσαλονίκη, μια πόρτα που ανοίγει ανάποδα, όχι προς την θάλασσα, αλλά προς το μέρος της στεριάς, στην άκρη της ανεξερεύνητης πόλης.

«Είναι άραγε κιόλας ελληνική στις μέρες μας η Σαλονίκη; Στους νέους χάρτες, σίγουρα, στα χρώματα των σπιτιών και στις πινακίδες των οδών, ναι. Σε όλα τ’αλλα, όμως; Στην καρδιά της, η πόλη δεν είναι και δεν υπήρξε ποτέ ελληνική… Είναι μια κατ’εξοχήν διεθνής πόλη. Η μάλλον, μια απεθνοποιημένη πόλη. Ακόμα και μετά την προσάρτησή της από την Ελλάδα, οι έλληνες της Σαλονίκης είναι ένα μονάχα κλάσμα, και ούτε καν το μεγαλύτερο, των κατοίκων της.»
Α. Φρακαρόλι (1916) – Θεσσαλονίκη Πόλη των Φαντασμάτων - Mark Mazower

Θα πιάσουμε το νήμα της ιστορικής εξέλιξης περίπου 100 χρόνια πριν και θα αφήσουμε τους δρόμους της πόλης να μας διηγηθούν τις διαδοχικές μεταμορφώσεις του πολεοδομικού ιστού. Στις αρχές λοιπόν του 20ου αιώνα οι δρόμοι της Θεσσαλονίκης μιλούσαν 6 διαφορετικές γλώσσες και χαρακτηρίζονταν από μια μοναδική ιστορική ιδιαιτερότητα συμβίωσης ποικίλων θρησκευτικών ομάδων. Ο σκελετός της πόλης ήταν ένα πλέγμα οθωμανικών, εβραϊκών, χριστιανικών και λεβαντίνικων αρθρώσεων, κτισμάτων, σχολείων, μυρωδιών, παζαριών, τραγουδιών, γιορτών, επαναστατικών ομάδων, διαρκώς συγκρουόμενων και συγκοινωνούντων.

Ωστόσο τον Οκτώβρη του 1912 ελληνικά στρατεύματα θα παρελάσουν στον παραλιακό δρόμο. Αποτελεί, ίσως, την πιο κομβική τομή στην εξέλιξη της πόλης. Με τη βίαιη κατάληψη - άλωση θα ξεκινήσει η διαδικασία πληθυσμιακής ομογενοποίησης και εξελληνισμού της Θεσσαλονίκης. Οι νέοι κατακτητές θα ξαναβαπτίσουν τους δρόμους της πόλης με αρχαιοελληνικά και βυζαντινά ονόματα, ωστόσο, θα χρειαστούν αρκετά χρόνια ώστε να πειθαρχηθεί ο πολυεθνικός πληθυσμός της.

Ο μουσουλμάνοι διώκονται και μέσα στα επόμενα 10 χρόνια εκτοπίζονται περίπου 50.000 άτομα, οι κατοικίες, τα νεκροταφεία και τα θρησκευτικά τεμένη τους με περίσσεια μίσους θα γκρεμιστούν (από τους 47 καταγεγραμμένους μιναρέδες το 1910, θα απομείνει σήμερα μόνο αυτός της Ροτόντας). Την ίδια τύχη θα έχουν και 3.000 βουλγάρικες οικογένειες. Ο εβραϊκός πληθυσμός που έως τότε ήταν η κυρίαρχη θρησκευτική ομάδα της πόλης και η Θεσσαλονίκη ήταν παγκοσμίως γνωστή ως «μητρόπολη του Ισραήλ ή η δεύτερη Ιερουσαλήμ» μέσα στο κλίμα έντονου αντισημιτισμού θα μειωθεί, θα συληθούν συναγωγές και νεκροταφεία και πολλές γειτονιές τους θα καούν. Τη μεγαλύτερη δε καταστολή δέχτηκαν οι εβραίοι σοσιαλιστές οι οποίοι υποστήριζαν την αυτονόμηση της Θεσσαλονίκης από το ελληνικό κράτος στα πλαίσια δημιουργίας μιας Βαλκανικής Ομοσπονδίας. Μέσα σε αυτό το κλίμα το δρόμο προς το λιμάνι της πόλης θα ακολουθήσουν τραγουδώντας ισπανικά μοιρολόγια περίπου 25.000 εβραίοι, οι οποίοι θα μεταναστεύσουν στην Παλαιστίνη, ο πληθυσμός τους διαρκώς θα ελαττώνεται μέχρι οι ναζί να ολοκληρώσουν το έργο του ελληνικού κράτους αφανίζοντας όσους απέμειναν στο Auschwitz και στο Birkenau το 1943.

Οι δρόμοι της πόλης μάς διηγούνται ότι ένα ηλιόλουστο καλοκαιρινό μεσημέρι του 1917 σπίθες φωτιάς μεταδόθηκαν στα ξερά χόρτα της αυλής από την πυρά μιας μουσουλμάνας νοικοκυράς που τηγάνιζε κηπευτικά. Γρήγορα, με τη βοήθεια του Βαρδάρη, η φωτιά επεκτείνεται στα γύρω σπίτια και μέσα στις επόμενες δυο μέρες η πυρκαγιά θα αλλάξει για πάντα την πολυεθνική ανατολίτικη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της πόλης. Η παραπάνω περιγραφή είναι η επίσημη εκδοχή για την πυρκαγιά, ωστόσο το σίγουρο είναι ότι εάν δε γινότανε τυχαία έπρεπε οπωσδήποτε να εφευρεθεί και τούτο διότι η φωτιά αποτίναξε ακαριαία και βιαία τα όποια εμπόδια έθετε η παγιωμένη αιωνόβια διάρθρωση του κτισμένου χώρου, επιταχύνοντας τη διαδικασία ενσωμάτωσης της πόλης στο ελληνικό κράτος. Η πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων στο μεσοπόλεμο για τη Θεσσαλονίκη ήταν λεηλασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, ισοπεδωτική καταστροφή των υποδομών του πολυπολιτισμικού παρελθόντος και ταυτόχρονα ανοικοδόμηση μια νέας καθαρόαιμης ελληνικής πόλης. Ό,τι απέμεινε μετά τη φωτιά του 1917 από τα ηχοχρώματα της οθωμανικής πόλης θα κατεδαφιστεί για να οικοδομηθεί μια νέα πόλη αποικιοκρατικής τεχνοτροπίας, όπως προτείνεται από τους ευρωπαίους Εμπράρ και Μάσον.

Σε αυτή τη νέα γυμνή πόλη, που ξεκομμένη από κάθε αναγνωρίσιμο παρελθόν μοιάζει μετέωρη στο παρόν αλλά εξακολουθεί να διατηρεί την γεωπολιτική της σημασία, κυριαρχεί η πατερναλιστική αντίληψη της πολεοδομίας. Μέσα από τις λάσπες, τις πέτρες και τις στάχτες θα ξεπηδήσουν νέες ευθύγραμμες χαράξεις αναδεικνύοντας και μνημειοποιώντας τα θρησκευτικά, στρατιωτικά και διοικητικά κτίρια. Η νέα ευκλείδεια ρυμοτομία αντικαθιστά τις λαβυρινθωειδείς συνοικίες της οθωμανικής περιόδου εγγράφοντας τους κατοίκους σε οικοδομικά τετράγωνα και ταυτόχρονα διευκολύνει την καταστολή των μελλοντικών εξεγέρσεων (όπως πολύ εύστοχα επισήμανε ο βρετανός πρόξενος: εάν δεν υπήρχε ο Εμπράρ δε θα καταστέλλονταν η λαϊκή εξέγερση του ‘36). Ο στόχος επομένως ήταν διπλός, ξεκαθάρισμα λογαριασμών με το ενοχλητικό πολυεθνικό παρελθόν, δηλαδή ένα είδος πολεοδομικής εθνοκάθαρσης, πρόληψη ανατρεπτικών συμπεριφορών για το μέλλον και παράλληλα προετοιμασία της πόλης για να παίξει ηγεμονικό ρόλο στην ευρύτερη βαλκανική περιοχή.

Βρισκόμαστε εξάλλου λίγο μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και λίγο πριν την αλαζονική εκστρατεία της Ελλάδας στην ανατολή. Η γεωπολιτική σημασία της Θεσσαλονίκης είναι τεράστια, καθώς βρίσκεται στο νευραλγικό κέντρο της Ελλάδας «των πέντε θαλασσών και των δυο ηπείρων», την πόλη την διεκδικούνε οι μεγάλες δυνάμεις και ο Βενιζέλος την κάνει προσωρινή πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους. Σε αυτό το κλίμα οραματικά σχέδια υποδομών εκπονούνται: επέκταση λιμανιού, νέος δυτικός και ανατολικός σιδηροδρομικός σταθμός, μεταφορά αεροδρομίου από το καραμπουρνάκι στη Θέρμη, metro (με μήκος όσο το σημερινό), ενώ παράλληλα στην πόλη λειτουργούνε σύστημα τροχιοδρόμων – τραμ, στην αρχή ιππήλατων και έπειτα ηλεκτρικών, παράκτια συγκοινωνία από τους κήπους του Μπεχτσινάρ μέχρι την Αγία Τριάδα, καθώς, επίσης, ο σιδηρόδρομος φτάνει μέσω της παραλίας στο νέο αεροδρόμιο της Μίκρας. Βλέπουμε, δηλαδή, ότι ο νεαρός φιλόδοξος ελληνικός καπιταλισμός στήριζε ένα συνδυασμό μέσων σταθερής τροχιάς στα οποία έρχεται να προστεθεί και το προτεινόμενο metro, επίσης, την ίδια στιγμή, χωροθετείται η διεθνής έκθεση και το πανεπιστήμιο πάνω στα υπολείμματα του λεηλατημένου εβραϊκού νεκροταφείου.

Σε αντίθεση με τον πολεοδομικό οργασμό και την πληθώρα των μεγάλων έργων των αρχών του αιώνα από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και μέσα στο ψυχροπολεμικό κλίμα των επόμενων δεκαετιών η πόλη θα μπει στο «γύψο». Ελάχιστες επενδύσεις και νέα έργα πραγματοποιούνται. Με το άλλοθι της Γιάλτας όλες οι κυβερνήσεις θα υιοθετήσουν την πολιτική της υποβάθμισης του ρόλου της Θεσσαλονίκης, κυρίως για τον φόβο του κομμουνιστικού κινδύνου, ώστε να μην φαίνεται ελκυστική στις επεκτατικές βλέψεις των κόκκινων γειτόνων (Σέρβοι-Βούλγαροι-Ρώσοι). Η Θεσσαλονίκη θα περιθωριοποιηθεί θα αποκοπεί από τη βαλκανική ενδοχώρα -hinterland- και θα μείνει ένα μίζερο ακριτικό επαρχιακό μεγάλο χωριό. Τα περισσότερα δε έργα που πραγματοποιούνται έχουν κυρίως στρατιωτικό χαρακτήρα, με πιο χαρακτηριστικό την καταστροφή της δαντελωτής ανατολικής ακτής του Θερμαϊκού με την κατασκευή της νέας ευθύγραμμης παραλίας σύμφωνα με το σχέδιο Μάρσαλ, ως πίστα απόβασης νατοϊκών πολεμικών πλοίων σε περίπτωση κατάληψης της πόλης από τον κόκκινο στρατό. Είναι, ίσως, η μοναδική περίπτωση στην Ευρώπη που στο γεωμετρικό κέντρο της πόλης είναι εγκατεστημένη μόνιμα μεγάλη στρατιωτική μονάδα, το 3ο Σώμα Στρατού, και η περιφέρειά της ζώνεται από 36 μικρά και μεγάλα στρατόπεδα. Ουσιαστικά καθ’όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα η Θεσσαλονίκη είναι μια ασφυκτικά στρατοκρατούμενη πολιτεία.

Ταυτόχρονα, στο δεύτερο μισό του περασμένου αιώνα συντελείται η άλωση της πόλης από το τσιμέντο και τις λαμαρίνες. «Αυτός ο αποξεχασμένος πια παράδεισος που λένε ότι ήταν κάποιου μπέη, θα ζούσε μέχρι και μετά τον πόλεμο του ‘40, μέχρι που είπανε οι εργολάβοι πως τελειώνανε οι πολυτέλειες με τις μονοκατοικίες, τα δίπατα και τις αυλές και άρχιζε μια άλλη εποχή, επικερδής, με μέγαρα, με δρόμους ασφαλτοστρωμένους και πεζοδρομία πλακόστρωτα, όπου, δηλαδή, δεν ήταν δυνατό να μένει χώρος για αυλές και περιβόλια ούτε για κρυψώνες που θα τρύπωναν τα μυστικά». (Ν. Μπακόλας Η Μεγάλη Πλατεία.) Μέσα σε αυτό το κλίμα το 1954 ξηλώνεται η γραμμή του τραμ μπροστά στο Λευκό Πύργο και προωθείται η χρήση των βενζινοκίνητων λεωφορείων. Είναι η εποχή που αρχίζει να χάνεται το νόημα του δημόσιου χώρου, καθώς αναπτύσσονται ιδιωτικές λειτουργίες και εξαπλώνεται η ηθική του ιδιωτικού αυτοκινήτου. Ήδη από τις αρχές του αιώνα, οι φουτουριστές αυνανιζόμενοι αναφωνούσαν ότι «ένα αυτοκίνητο είναι πιο όμορφο από τη Νίκη της Σαμοθράκης». Η νέα, λοιπόν, ταυτότητα των θεσσαλονικέων δομείται στα διαμερίσματα κονσέρβες και στις βιομηχανικές πολυκατοικίες, η πόλη μετατρέπεται σε βιομηχανικό προϊόν και οι δρόμοι της Θεσσαλονίκης -αυτή η γεμάτη ιστορία δημόσια επιφάνεια- μετατρέπονται σε αυτό που αποκαλεί ο Le Corbusier γραμμικό εργοστάσιο.

Ερχόμαστε 40 χρόνια μετά, στη δεκαετία του ‘90, οι δρόμοι της πόλης γεμίζουν με εκατοντάδες χιλιάδες εξαγριωμένους νεοέλληνες στα θρησκευτικοεθνικιστικά συλλαλητήρια ενάντια στη Μακεδονία. Είναι η εποχή που η Θεσσαλονίκη έχει «καθαρίσει» πλήρως, τόσο αρχιτεκτονικά, πολεοδομικά και πληθυσμιακά, όσο, κυρίως, ιδεολογικά από το «επικίνδυνο» πολυπολιτισμικό και διεθνικό παρελθόν της. Οι ταξικές συγκρούσεις και τα επαναστατικά τραγούδια που γέμιζαν μισό αιώνα πριν τους δρόμους της πόλης δίνουν τη θέση τους σε αηδιαστικούς ορθόδοξους νεομεγαλοιδεατικούς ύμνους. Βουτηγμένη στη λήθη η Θεσσαλονίκη είναι πλέον έτοιμη, οχυρωμένη με ισχυρή εθνικιστική ιδεολογία, να αποτελέσει το προπύργιο για την ληστρική κανιβαλική επέλαση των ελλήνων στα Βαλκάνια. Το λιμάνι της πόλης γίνεται η βασική πύλη θανάτου για το σφαγείο της Γιουγκοσλαβίας. Το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο έργο υποδομής με το οποίο προίκισε το ελληνικό κράτος τη Θεσσαλονίκη μέσα στον 20ο αιώνα ήταν η εθνικιστική θωράκιση των κατοίκων της.

Το αναπτυξιακό πρότυπο της μεσογειακής μητρόπολης βαλκανικού τύπου Βαλκάνια Σιγκαπούρη/ Θαλάσσια πύλη των Βαλκανίων / Πύλη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης/ Βαρκελώνη των Βαλκανίων/ Ευρωπαϊκή Μητρόπολη

Σήμερα οι παραπάνω μεγαλόστομοι τίτλοι αντικαθιστούν τον πρότερο παρηγορητικό τίτλο της «συμπρωτεύουσας», το μοιραίο της «φτωχομάνας» και τον ανούσιο της «νύφης του Θερμαϊκού». Τα τελευταία 15 χρόνια εκπονούνται στρατηγικά και επιχειρησιακά αναπτυξιακά σχέδια για την αναβάθμιση του γεωστρατηγικού ρόλου της πόλης στα Βαλκάνια, την νοτιοανατολική Ευρώπη και την παραευξείνεια ζώνη με εργαλεία τα μεγάλα τεχνικά έργα, αλλά, κυρίως, την ανάπτυξη της καινοτομίας, του πολιτισμού και της επιχειρηματικότητας. Είναι το όραμα για μια νέα ισχυρή Θεσσαλονίκη με έντονο πατριωτικό προσανατολισμό και ηγεμονικές βλέψεις στην βαλκανική ενδοχώρα. Φράσεις όπως, «αναζητούμε τον νέο Εμπράρ του 21ου αιώνα» ή τα φαραωνικά σχέδια για να αναλάβει η Θεσσαλονίκη, τους μεσογειακούς αγώνες του 2013, την παγκόσμια EXPO του 2017 και τους ολυμπιακούς αγώνες του 2036 προδηλώνουν τις αλαζονικές αυτοκρατορικές βλέψεις του σύγχρονου ελληνικού κράτους - της Αμερικής των Βαλκανίων.

Πρόκειται για την άλλη όψη του μεσογειακού προτύπου της ήπιας, οικολογικής πόλης φιλικής στο περιβάλλον και τον άνθρωπο, με «χαλαρούς» ρυθμούς ζωής, με ισχυρά δίκτυα βιώσιμης κινητικότητας και συλλογικής μεταφοράς, που πουλάει πολιτισμό, γευσιγνωστικές περιπέτειες, μπαρότσαρκες, ένδοξο παρελθόν, αλλά και σύγχρονη καινοτομία. Είναι το πρότυπο της ολυμπιακής Barelona, του Bilbao της μοντέρνας τέχνης, της Valencia του Καλατράβα, της πράσινης Lyon με το πιο εξελιγμένο σύστημα δημόσιων συγκοινωνιών και της αποβιομηχανοποιημένης Genoa. Ωστόσο, δε μας λένε ότι αυτό το πρότυπο περιλαμβάνει ακόμα κερδοσκοπία, μίζες, γενικευμένες κατεδαφίσεις, καταστολή διαδηλώσεων, ποινικοποίηση συνεύρεσης σε δημόσιους χώρους (με τακτικές όπως το κλείδωμα των πάρκων και αστυνομικές περιπόλους έως το χαρακτηριστικό βρέξιμο των πλατειών) και προβολή μιας πλήρως εμπορευματοποιημένης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η μεταμόρφωση της πόλης ξεκίνησε ήδη από τη δεκαετία του ‘90 με αφορμή το μεγάλο φαγοπότι της πολιτιστικής πρωτεύουσας. Τότε έγινε η ανάπλαση των δυο εναπομεινάντων από τον εμπρησμό του 1917 περιοχών, των λαδάδικων μετατρέποντάς τα από ζωντανά μνημεία της πόλης σε ερείπια επικοινωνίας δίχως ιστορική μνήμη και της άνω πόλης με το κάψιμο αρκετών παλαιών κτισμάτων και τη βίαιη προσθήκη 1500 νεόπλουτων αντιαισθητικών κατοικιών. Ταυτόχρονα, η αλματώδης αύξηση της ιδιοκτησίας αυτοκινήτων συνοδεύτηκε με τον εμπρησμό του Σέιχ Σου και την κατασκευή των πρώτων κλειστών αυτοκινητόδρομων γύρω από την πόλη. Κατά μήκος των νέων οδικών αξόνων ξεφυτρώνουν από τότε νεόπλουτα προάστια, υπνωτήρια και γιγαντιαία εμπορικά υπερκέντρα, νέοι καθεδρικοί ναοί κατανάλωσης και εργασιακής εκμετάλλευσης. Παράλληλα, στο εσωτερικό της πόλης οι δρόμοι μάς αφηγούνται τις βίαιες εκκενώσεις των πλατειών, της πρ. κορομηλά, του ντορέ, της πλ. ναβαρίνου με αστυνομικές επιχειρήσεις, με πολιτικές ενοικίων, αλλά και με την εξάπλωση της ηρωίνης. Εκεί που ανθούσε η αυθόρμητη συνάντηση, τώρα η πόλη μετατρέπεται σε ένα σύνολο «μη-τόπων». Η καταστροφή των δημόσιων χώρων είναι πλέον γεγονός με χαρακτηριστικά παραδείγματα το πάρκινγκ –νεκροταφείο αυτοκινήτων της πλ. Ελευθερίας (γιατί άραγε να έχει αυτό το όνομα;) της άλλοτε πιο πολυσύχναστης πλατείας της πόλης, το κλείδωμα των πάρκων της παραλίας και τη μετατροπή της πλατείας δικαστηρίων σε μαρμαρένιο αλώνι. Διεισδύουν παντού τα εμπορικά κέντρα μέσα στα κελύφη παλαιών ιστορικών κτιρίων και οι δρόμοι αποκτούν κάγκελα. Η πόλη αρχίζει να βλέπει με καπιταλιστική αισιοδοξία το μέλλον. Ταυτόχρονα με την παραπάνω κίνηση, μια άλλη υπόγεια συντελείται. Για να χτιστεί η νέα πόλη χρειάζονται, φυσικά, φτηνά εργατικά χέρια. Είναι οι φιγούρες που συναντάς τις πρωινές ώρες στα σκλαβοπάζαρα και τους δρόμους γύρω από το σιδηροδρομικό σταθμό και τη νέα Ελβετία. Είναι οι «άπολεις», άνθρωποι που ζουν σε καθεστώς αποεδαφοποίησης, χωρίς χαρτιά, πρόσφυγες και μετανάστες, πάνω από 100.000 μέσα στη τελευταία δεκαετία εγκαταστάθηκαν στις ρωγμές και στα κενά της πόλης. Αόρατοι, γυμνοί άνθρωποι χωρίς πολιτικά δικαιώματα, που συνθέτουν ωστόσο μεταβαλλόμενα και ρευστά δίκτυα κοινοτικής ζωής.

Η μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης μοιάζει σήμερα σαν ένα παζλ ετερόκλητων χρήσεων, ένα σύμφυρμα ατάκτως ερριμένων στοιχείων, ένα απρογραμμάτιστο αναπτυσσόμενο μεγα-χωριό. Με την έννοια αυτή δεν έχει καν όρια. Απομυζά διαρκώς φυσικούς πόρους και ενέργεια από όλο και μεγαλύτερες αποστάσεις. Οι κάτοικοι της πόλης δεν είναι καθόλου άμοιρα θύματα ή αμέτοχοι έχουν σίγουρα μεγάλο μερίδιο ευθύνης.

Σε αυτό το περιβάλλον, σήμερα καρποφορεί η νέα ειδωλολατρία των μεγάλων έργων. Περήφανοι γερανοί μεγαλοεργολάβων υψώνονται στους δρόμους της πόλης κατασκευάζοντας μια νέα ηγεμονική Βαλκάνια μητρόπολη. Νέο δημαρχείο, νέο βαβυλωνιακού τύπου μέγαρο μουσικής, νέα μουσεία μοντέρνας τέχνης, νέο μπατσομέγαρο, νέες γιγαντιαίες βυζαντινογοτθικές εκκλησίες, εκτεταμένες αναπλάσεις πλατειών βάσει του σχεδίου «τρίπατο σάντουϊτς» αρχαία - πάρκινγκ - βλαχομπαρόκ χώροι αναψυχής. Νέοι συγκοινωνιακοί χάρτες προβλέπουν την διπλή ζεύξη του Θερμαϊκού με μια υποθαλάσσια σύνδεση στο εσωτερικό του κόλπου (υποθαλάσσια αρτηρία) και μια υπερθαλάσσια με αερογέφυρα στο εξωτερικό έμβολο Καλοχώρι – Αγγελοχώρι (παρόμοια με τη ζεύξη του Τάγου με τη μεγαλύτερη γέφυρα στην ευρώπη Vasco da Gama στη Λισσαβόνα). Επέκταση και αναβάθμιση του υπάρχοντος αεροδρομίου, αλλά και μελλοντική κατασκευή νέου αεροδρομίου στην δυτική πλευρά του Θερμαϊκού, στην Αλεξάνδρεια και χρήση μέρους των εγκαταστάσεων του παλιού αεροδρομίου για τους μελλοντικούς ολυμπιακούς αγώνες. Κινέζικες εταιρείες αναβαθμίζουν και επεκτείνουν το λιμάνι της πόλης ως βάση - logistics για την ανατολική μεσόγειο (ήδη, η Θεσσαλονίκη μαζί με την Istanbul φιγουράρουν στη πρώτη θέση στη διακίνηση εμπορευμάτων στην ανατολική λεκάνη της μεσογείου). Επίσης, νέος ανατολικός σιδηρόδρομος, προαστιακός και metro θα επεκτείνουν τα όρια της πόλης μέχρι τη Βέροια, τα Μουδανιά και τις Σέρρες. Ο μαϊντανός του αρχιτεκτονικού «star-system» Καλατράβα σχεδιάζει μυστικά τους χώρους, εντός και πέριξ της ΔΕΘ, με πέντε πράσινα δάκτυλα που θα κατεβαίνουν από το Σέιχ Σου προς το λευκό πύργο σε σχήμα μούντζας και στη θέση του κολοδάχτυλου ένα νέο τοπόσημο φάρος ύψους 160 μέτρων θα δεσπόζει στο κέντρο του Θερμαϊκού, φωτίζοντας και επιτηρώντας τα γκλαμουράτα νεοελληνικά φραπεδοσκυλάδικα της παραλίας. Επίσης, το μεταμοντέρνο χωροταξικό μενού περιλαμβάνει ουρανοξύστες και επιχειρηματικό κέντρο στη δυτική είσοδο, νέο παγκόσμιο κέντρο εμπορίου στη Σίνδο, ζώνες καινοτομίας και τεχνοπόλεις στην ανατολική πλευρά. Το εκσυγχρονιστικό κοντσέρτο ολοκληρώνεται με 250 νέα χιλιόμετρα κλειστών αυτοκινητοδρόμων, εκ των οποίων τα 35 θα είναι τούνελ υπόγεια ή υποθαλάσσια και τα οποία προβλέπεται να περικυκλώσουν την πόλη αφανίζοντας και τα τελευταία υπολείμματα περιαστικού πρασίνου. Τα επόμενα χρόνια, η πόλη θα μετατραπεί σε ένα απέραντο εργοτάξιο ματαιοδοξίας, μίζας και κακογουστιάς. Το όραμα της Ε.Ε. είναι να μετασχηματιστεί η Θεσσαλονίκη σε συνδυασμό με τα Σκόπια, τη Σοφία καθώς και τους ενδιάμεσους αστικούς πυρήνες σε μια αναδυόμενη βαλκανική μετάπολη, ένα σύμπλεγμα πόλεων, ροών και πόλων τουρισμού, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας, σε ένα μετα-αστικό δυναμικό καπιταλιστικό κόμβο ανταγωνιστικό προς την Αθήνα και την Istanbul.

Η Θεσσαλονίκη πεδίο μάχης

Σήμερα, 95 χρόνια μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τον ελληνικό στρατό η πόλη ξανά απειλείται και εμείς καλούμαστε να πάρουμε θέσεις μάχης. Είναι ένα στοίχημα για τα κοινωνικά αντισώματα της πόλης να σαμποτάρουμε το καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης και όλα τα νέα μεγάλα έργα, ώστε να ξαναβλαστήσει η κοινότητα, η αλληλεγγύη και οι δρόμοι να γίνουν τόποι συνάντησης και μοιράσματος. Πέρα από το εάν τελικά γίνει η Θεσσαλονίκη μια μικρή κλονωποιημένη Βαρκελώνη ή ένα πολεοδομικό τέρας – καρκίνωμα, μένει ανοιχτό στοίχημα να βρούμε το κλειδί που θα διαρρήξουμε το βιοπολιτικό κέλυφος και θα γεμίσουμε την πόλη με κραυγές χαράς και αγωνίας, αγώνα, τραγούδια με νόημα με τα οποία θα ξαναμαγέψουμε και θα μαγευτούμε ενάντια σε κάθε μορφή εξουσίας. Δεν θέλουμε να βρούμε ασπιρίνες για τις πληγές της πόλης, αλλά να εγγράψουμε στο κορμί της τις δικές μας ανυπάκουες επιθυμίες. Ενάντια στον παραλογισμό των μεγάλων έργων να προτάξουμε τα πιο τρελά μας όνειρα, πηγαίνοντας κόντρα στην πολεοδομία της εξουσίας και αποδεικνύοντας ότι κανένα ρυμοτομικό σχέδιο δε μπορεί να εμποδίσει τις αυτόνομες κοινωνικές εξεγέρσεις.

episfaleia
#4 Επισφάλεια;
(σε PDF)

Sergio
#3 Μια νύχτα με τον Sergio στη Ρώμη
(σε PDF)

Feminismos
#2 Ο εργατίστικος φεμινισμός στην Ιταλία του '70
(σε PDF)

Energeia
#1 Κατανονωντας το ενεργειακό ζήτημα
(σε PDF)

Metanstasteush
#3 Η μετανάστευση και οι αγώνες της
(σε PDF)

Metanstasteush
#2 Από τον ιταλικό Εργατισμό (Operaismo) στον «Αυτόνομο Μαρξισμό»
(σε PDF)

Metanstasteush
#1 Τα θέλουμε όλα!
(σε PDF)

Η συνέλευση της συντακτικής ομάδας του Black Out συναντιέται κάθε τετάρτη στην κατάληψη φάμπρικα Υφανέτ Ομήρου & Περδίκα (Κάτω Τούμπα) Θεσσαλονίκη