Αναρχοφεμινιστικό φεστιβάλ Ζάγκρεμπ 2007

από Σύντοροφος από το Terminal 119

Στις 13-15 Απρίλη διοργανώθηκε στο Zagreb αναρχοφεμινιστικό φεστιβάλ από την κροατική ομάδα της Anfe­ma. Στο φεστιβάλ συγκεντρώθηκαν και συνεργάστηκαν διάφορες άλλες ομάδες αλλά και συντρόφισσες από τα Βαλκάνια (Βοσνία, Μακεδονία, Ρουμανία, Σερβία), της ανατολικής (Πολωνία, Τσεχία) αλλά και της κεντρικής Ευρώπης (Ελβετία, Αυστρία, Γερμανία). Το φεστιβάλ αυτό ικανοποίησε, μεταξύ άλλων, και μια βασική ανάγκη. Την ανάγκη για γνωριμία και επικοινωνία που υπήρχε στον αναρχοφεμινιστικό κόσμο των Βαλκανίων από τις διάφορες ακτιβίστριες. Η πρώτη επαφή, λοιπόν, για πολλές οφείλεται στην πρωτοβουλία των Anfema και τις ευχαριστούμε τόσο για αυτό, όσο και για την άψογη διοργάνωση σε επίπεδο προετοιμασίας δομών, χώρων φιλοξενίας και διάθεσης. Δε μένει παρά να υπάρξει συνέχεια: δικτύωση, πολιτικές συνεργασίες και αλληλοεμψύχωση πάνω στα κοινά μας ζητήματα. Αυτές οι προοπτικές συνεργασίας είναι ακόμη πιο επείγουσες πλέον εφόσον μια σειρά χωρών της ανατολικής Ευρώπης εντάσσονται πλέον στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ειρωνεία: διευκολύνοντας και την επικοινωνία των ανθρώπων των κινημάτων μέσα από τα ευκολότερα περάσματα στα σύνορα –αν και το πρόβλημα με τις συντρόφισσες από τη Μακεδονία, που δεν μπορούν να μπουν εύκολα στην Ελλάδα, ουσιαστικά παραμένει) και τα κοινά θέματα που μας απασχολούν ολοένα και αυξάνονται (π.χ. trafficking γυναικών, ενοποίηση νομοθεσιών υπό το πρίσμα του κοινοτικού δικαίου).

Όλες οι ημέρες του τριημέρου ήταν γεμάτες workshops και συναυλίες, αυτόπαρουσιάσεις των ομάδων, παρουσιάσεις ειδικότερων θεμάτων από τις διάφορες χώρες καθώς και γενικές συζητήσεις. Λόγω έλλειψης χώρου εδώ θα αναφερθούμε σε τρεις μονάχα συζητήσεις από το τριήμερο, χωρίς να μειώνουμε την αξία των υπολοίπων, πιστεύοντας παράλληλα ότι αυτές οι τρεις στιγμές μπορούν να δώσουν και ένα στίγμα για τον πολιτικό, αν και μη συνεκτικό, λόγο που κατάφερε να βγάλει το φεστιβάλ.

3 στιγμές

Στο 6ωρο(!) εργαστήρι της κροατικής ομάδας Queerilica, οι διοργανωτές στόχευσαν ακριβώς στο να συζητηθούν οι "αστάθειες" των κατηγοριών των φύλων. Μέσα από βιωματικές καταθέσεις έμφυλων εμπειριών μας, συζητήσεις γύρω από τη διαφορά των φύλων, τους ορισμούς του "γυναικείου" και του "αντρικού" προσπαθήσαμε να αποφετιχοποιήσουμε αυτές τις έννοιες στην καθημερινότητα και, έτσι, να αναδείξουμε τις ρωγμές της συνέχειας αυτής της κατηγορίας του είναι μας. Οι διακρίσεις, ο στιγματισμός της διαφοράς ως ιεραρχίας, οι στερεοτυπικές σκέψεις φιλτράρονταν από μια κριτική ματιά που αναδείκνυε το έμφυλο του νου και του σώματος του κυρίαρχου λόγου. Η "έξοδος" από τις έμφυλες σχέσεις κρινόταν ότι αποτελεί μέρος της "εξόδου" από τις κυρίαρχες κοινωνικές σχέσεις, όπου κι αυτές ενσωματώνονται: στην πολιτική ομάδα, στο κρεβάτι, στο δρόμο, στη δουλειά, στην οικογένεια. Το μεγάλο ενδιαφέρον για το εργαστήρι αυτό σε σχέση με τα "ελληνικά δεδομένα" ήταν ότι τέτοιες συζητήσεις εδώ δε γίνονται στους πολιτικούς χώρους παρά μόνο όταν τους δίνεται ένα πικάντικο και όχι απελευθερωτικό περιεχόμενο.

Στη συζήτηση των Sister-To-Sister από την Πολωνία, ανιχνεύονταν τα όρια ενός αντιεραρχικού γυναικείου πολιτικού λόγου σε ένα κεντρικό πολιτικό ζήτημα όπως αυτό των αμβλώσεων. Παρουσίασαν τον κατεστημένο λόγο στη χώρα τους γύρω από αυτό το ζήτημα, που αδόκιμα έχει ονομαστεί pro-life, εννοώντας ότι τίθεται υπέρ της ζωής (του εμβρύου!) και εναντίον του δικαιώματος στην άμβλωση, και έπειτα τον εναλλακτικό αριστερό λόγο που έχει ονομαστεί pro-choice (δηλαδή υπέρ της δυνατότητας επιλογής από μια γυναίκα για το αν θα κάνει άμβλωση ή όχι), αναδεικνύοντας τις δυσκολίες ενός τέτοιου αγώνα μέσα σε μια συντηρητική, καθολική, πατριαρχική κοινωνία. Σήμερα, στην Πολωνία, το δικαίωμα αναγνωρίζεται μόνο για τα θύματα βιασμού καθώς και για όσες γυναίκες αποδεδειγμένα απειλούνται με σοβαρή σωματική βλάβη λόγω του τοκετού, ενώ οι γιατροί σπάνια δέχονται να αναλάβουν την επέμβαση. Και πάλι εδώ υπήρχε ένα έντονο ενδιαφέρον για τα ανταγωνιστικά κινήματα στον ελλαδικό χώρο (αν και μέσα από ένα εντελώς αντίθετο πρίσμα), μιας και η κληρονομιά που κατακτήθηκε από το ελληνικό φεμινιστικό κίνημα του ’80 έχει πλέον ατονήσει και το δικαίωμα στην άμβλωση έχει διαστρεβλωθεί σε κατάχρηση ενώ η ίδια η άμβλωση έχει καταντήσει… "μορφή αντισύλληψης" που επιβαρύνει εξίσου το γυναικείο σώμα σαν αποτέλεσμα της πατριαρχικής κουλτούρας στο κρεβάτι (π.χ. αδιαφορία για το ασφαλές σεξ, κτλ).

Τέλος, δύο λόγια για την τρίτη συζήτηση που έγινε με πρωτοβουλία της Anfema και είχε να κάνει με την αναγκαιότητα ή μη της δημιουργίας, σήμερα, αμιγώς γυναικείων ομάδων. Εδώ οι συμμετέχουσες φάνηκε να ήταν διχασμένες. Όσοι στήριζαν μόνο τις μεικτές ομάδες, προκρίνοντας έναν πιο γενικό κι αφηρημένο λόγο γύρω από την κοινωνική επανάσταση και τη συνοχή του αναρχικού κινήματος, κατέκριναν το σεπαρατιστικό, "θεραπευτικό", εφήμερο και μερικό χαρακτήρα των αμιγώς γυναικείων ομάδων ενώ όσες υπερασπίστηκαν τις ομάδες αυτές (παράλληλα, φυσικά, με τις μεικτές) μίλησαν για την αναγκαιότητα της πολιτικοποίησης γυναικείων βιωμάτων, ανάπτυξης μιας γυναικείας αυτοσυνείδησης, της διεκδίκησης χώρου για γυναίκες σε έναν κόσμο που έχει χτιστεί από άντρες για άντρες, "για να συνηθίσουν εν τέλει οι γυναίκες να ακούνε τον ήχο της φωνής τους δημόσια". Είναι ενδεικτικό ότι η δεύτερη άποψη στηρίχτηκε περισσότερο από γυναίκες ευρωπαϊκών χώρων με πλούσια φεμινιστικά κινήματα ή γυναίκες που είχαν δεχτεί έντονες επιρροές από τέτοια κινήματα και είχαν χτίσει την πολιτικοποίησή τους παρόμοια. Το σημαντικό για όσες στήριξαν τη δημιουργία και κλειστών γυναικείων ομάδων ήταν ότι αυτές οι δομές αποτελούσαν μια ξεκάθαρη συνέχιση του συνθήματος "το προσωπικό είναι πολιτικό", την ανάδειξη του ότι ο σεξισμός δομείται στην καθημερινότητα και γύρω από πράγματα τα οποία καμιά δεν έχει συνηθίσει να συζητά πολιτικά και τα οποία γίνονται ορατά μόνο μέσω της ρητής αντίστασης σε αυτά. Εξάλλου, οι ίδιες οι αμιγώς γυναικείες ομάδες, που εμφανίστηκαν ιστορικά (π.χ. από τις Mujeres Libres μέχρι και τα κομμάτια της ιταλικής και γερμανικής αυτονομίας), δεν περίμεναν κανέναν άντρα να κάνει κριτική σε αυτές ώστε να εξελιχτούν σε κάτι καλύτερο. Διαφύλαξαν οι ίδιες το δικαίωμα της αυτοκριτικής τους. Ανάμεσα σε αυτά τα επιχειρήματα, τέθηκε και το ζήτημα της έλλειψης ενδιαφέροντος από άντρες του κινήματος να συζητήσουν για γυναικεία ζητήματα, άρα και της αναγκαστικής δημιουργίας αμιγώς γυναικείων ομάδων (ήταν ενδεικτικό ακόμη και στο Zagreb που γύρω στα 120 άτομα πέρασαν από το φεστιβάλ ότι, παρόλο που η συμμετοχή των αντρών ήταν μεγαλύτερη από αυτή στα Skopje –περίπου το 40% του κόσμου αποτελούταν από άντρες– μόνο ίσως ένα 20% ήταν άντρες που παρακολούθησαν τις συζητήσεις). Αυτές είναι κάποιες από τις συνιστώσες που συζητήθηκαν και θα μπορούσαν να προβληματίσουν και εμάς, εδώ.

Σαν κατακλείδα, θα αναφέρω κάτι που ειπώθηκε σε αυτή την τελευταία κουβέντα εν είδει χαριτολογίας από την Karin από τη Βιέννη και με εξέφρασε απόλυτα σχεδόν μόλις γύρισα στην Ελλάδα μετά το φεστιβάλ. "Αν ονομάζονται οι γυναικείες ομάδες σήμερα therapy groups, τότε ναι το αποδέχομαι, γιατί κάτι πρέπει να μας θεραπεύει από αυτή την πατριαρχική κοινωνία". Το φεστιβάλ στο Zagreb ήταν κομμάτι της δικής μας θεραπείας, μιας θεραπείας που γνωρίζεις μεν ότι δε σε θεραπεύει οριστικά, αντιλαμβάνεσαι όμως ότι σε κάνει να γνωρίζεις και να αμφισβητείς ουσιαστικότερα τον εαυτό σου και την κοινωνία.

episfaleia
#4 Επισφάλεια;
(σε PDF)

Sergio
#3 Μια νύχτα με τον Sergio στη Ρώμη
(σε PDF)

Feminismos
#2 Ο εργατίστικος φεμινισμός στην Ιταλία του '70
(σε PDF)

Energeia
#1 Κατανονωντας το ενεργειακό ζήτημα
(σε PDF)

Metanstasteush
#3 Η μετανάστευση και οι αγώνες της
(σε PDF)

Metanstasteush
#2 Από τον ιταλικό Εργατισμό (Operaismo) στον «Αυτόνομο Μαρξισμό»
(σε PDF)

Metanstasteush
#1 Τα θέλουμε όλα!
(σε PDF)

Η συνέλευση της συντακτικής ομάδας του Black Out συναντιέται κάθε τετάρτη στην κατάληψη φάμπρικα Υφανέτ Ομήρου & Περδίκα (Κάτω Τούμπα) Θεσσαλονίκη